Tannarxda nimalar bo'lishi kerak?

To'g'ridan-to'g'ri xarajat (xomashyo, to'g'ridan-to'g'ri ish haqi) VA bilvosita xarajatning tegishli ulushi (ijara, amortizatsiya, ma'muriy, kommunal). Ko'p biznes faqat birinchisini hisoblaydi va yashirin xarajatni unutadi.

Yashirin xarajatlar nima?

Mahsulotga bevosita bog'lanmaydigan, lekin baribir uni ishlab chiqarish uchun ketadigan xarajatlar: ijara, ma'muriy ish haqi, kommunal, amortizatsiya, yetkazish, qadoqlash, yo'qotishlar. Ular tannarxni sezilarli oshiradi.

Noto'g'ri tannarx nimaga olib keladi?

Past tannarx = past narx = yashirin zarar. Mahsulot "foydali" ko'rinadi, lekin barcha xarajat qo'shilganda aslida zarar keltiradi. Bu mahsulot foydaliligi tahlilini buzadi.

To'liq tannarxni hisoblash: yashirin xarajatlarni ko'ryapsizmi?

Q: Bilvosita xarajatni qanday taqsimlash kerak?

Mos baza bo'yicha: ishlab chiqarish vaqti, mahsulot soni, ishlatilgan maydon yoki to'g'ridan-to'g'ri xarajat ulushi. Muhimi — izchil va mantiqiy baza tanlash.

Digital CFO · 10-avgust, 2026 · 1 hafta oldin

"Mahsulot 30 000 so'mga tushadi, 50 000 ga sotamiz, 20 000 foyda" — bu hisob ko'p biznesda shunday qilinadi. Muammo: 30 000 faqat xomashyo. Ijara, ish haqi, kommunal, amortizatsiya qayerda? Ular yo'qolganda foyda ham "sirli" yo'qoladi.

Tannarx nima?

To'liq tannarx — mahsulot yoki xizmatni ishlab chiqarish uchun ketgan barcha xarajat. U ikki qismdan iborat:

To'g'ridan-to'g'ri xarajat: xomashyo, to'g'ridan-to'g'ri ish haqi — bevosita mahsulotga bog'lanadi.
Bilvosita xarajat: ijara, ma'muriy, kommunal, amortizatsiya — bevosita bog'lanmaydi, lekin baribir kerak.

Faqat xomashyoni tannarx deb hisoblash — muzning cho'qqisini butun muz deb o'ylashga o'xshaydi. Katta qismi suv ostida.

Ko'p unutiladigan yashirin xarajatlar

Ijara va kommunal (ishlab chiqarish maydoni ulushi)
Ma'muriy ish haqi (rahbariyat, buxgalteriya ulushi)
Amortizatsiya (uskuna eskirishi)
Qadoqlash va yetkazish
Yo'qotish
Zaxira saqlash xarajati
Sotuv komissiyasi va marketing ulushi

Misol: yashirin xarajat foydani yeydi

Xarajat	Faqat xomashyo	To'liq tannarx
Xomashyo	30 000	30 000
To'g'ridan-to'g'ri ish haqi	—	8 000
Bilvosita (ijara, ma'muriy, amortizatsiya)	—	14 000
Tannarx	30 000	52 000
Narx	50 000	50 000
Natija	+20 000 "foyda"	−2 000 ZARAR 🔴

Faqat xomashyoga qarab "20 000 foyda" degan mahsulot, to'liq tannarx bilan aslida zarar keltiryapti. Bu — ko'p biznesda foyda "sirli yo'qolishining" asosiy sababi.

Bilvosita xarajatni qanday taqsimlash kerak?

Bilvosita xarajat bir necha mahsulot orasida taqsimlanadi. Mos baza tanlang:

Ishlab chiqarish vaqti bo'yicha — mehnat talab qiladigan mahsulot ko'proq oladi
Maydon bo'yicha — katta joy egallaydigan mahsulot ko'proq
To'g'ridan-to'g'ri xarajat ulushi bo'yicha — oddiy, keng tarqalgan

Muhimi — izchil baza. Mukammal aniqlik shart emas, mantiqiy taqsimlash yetarli.

To'liq tannarx nimaga kerak?

To'g'ri narxlash. Narx to'liq tannarxdan yuqori bo'lishi kerak — narxlash asosi.
Mahsulot foydaliligi. Qaysi mahsulot haqiqatan foydali — tahlil.
Marja hisobi. Haqiqiy marjani bilish.

Ehtiyot: marjinal qaror uchun boshqacha

To'liq tannarx narxlash uchun. Lekin qo'shimcha buyurtma qarorida faqat o'zgaruvchan xarajatga qaraladi (doimiy xarajat baribir to'lanadi). Ikki holatni aralashtirmang.

Xulosa

To'liq tannarx — narxlash va foydalilik qarorlarining poydevori. Yashirin xarajatlarni unutgan biznes past narx qo'yadi va foydani "sirli" yo'qotadi.

Amaliy maslahat: asosiy mahsulotingiz uchun to'liq tannarxni hisoblang — xomashyodan tashqari ish haqi, ijara, amortizatsiya va boshqa xarajat ulushini qo'shing. Natija narxingizga yaqin yoki undan yuqori chiqsa — bu jiddiy ogohlantirish, narxni qayta ko'rish vaqti keldi.