EBITDA nimani anglatadi?

EBITDA — inglizcha "Earnings Before Interest, Taxes, Depreciation and Amortization", ya'ni foizlar, soliqlar, eskirish va amortizatsiyadan oldingi foyda. U asosiy biznes qancha pul ishlab topayotganini ko'rsatadi.

EBITDA va sof foyda farqi nima?

Sof foyda hamma narsadan (foiz, soliq, amortizatsiya) keyingi yakuniy natija. EBITDA esa bu uchtasidan oldingi. Shuning uchun EBITDA har doim sof foydadan katta va turli kompaniyalarni solishtirishga qulayroq.

Nega investorlar EBITDA'ni yaxshi ko'radi?

Chunki u kapital tuzilishi (qarz), soliq rejimi va buxgalteriya siyosatidan (amortizatsiya) "tozalangan". Bu turli kompaniyalarning asosiy operatsion samaradorligini adolatli solishtirish imkonini beradi.

EBITDA'ning kamchiligi bormi?

Ha. U amortizatsiyani "o'chirgani" uchun kapital talab qiladigan biznesning haqiqiy holatini yashirishi mumkin. Shuningdek, EBITDA pul oqimi emas — uni cash flow bilan birga o'qish kerak.

EBITDA nima va u qanday hisoblanadi?

Digital CFO · 22-iyul, 2026 · bugun

Investorlar bilan uchrashuvda, biznes bahosida yoki xalqaro hisobotlarda bir qisqartma tez-tez uchraydi — EBITDA. Bu ko'rsatkich kompaniyaning "toza" operatsion kuchini o'lchaydi, lekin uni noto'g'ri tushunish oson.

EBITDA nima?

EBITDA — bu foizlar (Interest), soliqlar (Taxes), eskirish (Depreciation) va amortizatsiyadan (Amortization) oldingi foyda. Ya'ni u kompaniyaning asosiy biznesi qancha pul ishlab topayotganini — moliyalashtirish, soliq va buxgalteriya siyosatidan qat'i nazar — ko'rsatadi.

EBITDA savolga javob beradi: "Qarz, soliq va buxgalteriya nozikliklarini chetga qo'ysak, bu biznes o'zidan qancha pul ishlab topadi?"

EBITDA qanday hisoblanadi?

Ikki yo'l bor:

1-usul (yuqoridan):
EBITDA = Operatsion foyda + Amortizatsiya va eskirish

2-usul (pastdan):
EBITDA = Sof foyda + Foizlar + Soliqlar + Amortizatsiya + Eskirish

Amaliy misol

Ko'rsatkich	Summa (mln so'm)
Sof foyda	102
+ Foyda solig'i	18
+ Kredit foizlari	30
+ Amortizatsiya va eskirish	50
EBITDA	200

Ya'ni sof foyda 102 mln bo'lsa-da, asosiy biznes aslida 200 mln operatsion pul ishlab topgan — qolgani foiz, soliq va amortizatsiyaga ketgan.

EBITDA marjasi

EBITDA marjasi = EBITDA ÷ Daromad × 100%

Yuqoridagi misolda daromad 1 000 mln bo'lsa, EBITDA marjasi = 20%. Bu har 100 so'm sotuvdan 20 so'm operatsion foyda qolishini bildiradi. Marja qancha yuqori bo'lsa, biznes shuncha samarali.

Nega EBITDA foydali?

Solishtirish qulay. Turli soliq rejimi va qarz tuzilishidagi kompaniyalarni adolatli qiyoslaydi.
Asosiy biznesga qaratilgan. Bir martalik va moliyaviy omillarni chetga qo'yadi.
Biznes bahosida ishlatiladi. Kompaniyalar ko'pincha "EBITDA'ning X baravari" narxida sotiladi. Batafsil: biznesni baholash.

Ehtiyot bo'ling: EBITDA'ning "qorong'i tomoni"

EBITDA foydali, lekin u ba'zan haqiqatni yashiradi:

Amortizatsiya — real xarajat. Uskuna eskiradi va almashtirilishi kerak. EBITDA buni "o'chiradi", kapital talab qiladigan biznesni haqiqatdan yaxshiroq ko'rsatadi.
EBITDA — pul emas. Yuqori EBITDA bo'lsa ham, mijozlar to'lamasa kassa bo'sh bo'ladi.
Qarzni yashiradi. Foizlarni "o'chirgani" uchun og'ir qarz yukini ko'rsatmaydi.

Shuning uchun tajribali "Warren Buffett" kabi investorlar EBITDA'ga shubha bilan qaraydi — u haqiqiy pul oqimi o'rnini bosa olmaydi.

Xulosa

EBITDA — kuchli, lekin cheklangan asbob. U asosiy biznes samaradorligini "tozalab" ko'rsatadi va kompaniyalarni solishtirishga qulay. Ammo u pul oqimi ham, sof foyda ham emas.

Amaliy maslahat: EBITDA'ni hech qachon yolg'iz o'qimang. Uni sof foyda va pul oqimi bilan birga ko'ring — shundagina to'liq rasm chiqadi.