Mijozga kredit siyosati nima?

Bu mijozga nasiyaga (keyin to'lash sharti bilan) sotish qoidalari: kimga nasiya beriladi, qancha limitgacha, qancha muddatga va qanday shartda. U sotuvni oshirish istagini pul oqimi va risk bilan muvozanatlaydi.

Nega kredit siyosati kerak?

Chunki nasiya ikki qirrali: u sotuvni oshiradi, lekin pulni debitorlikda bog'laydi va to'lanmaslik riskini tug'diradi. Aniq siyosatsiz nasiya nazoratdan chiqadi — pul kelmaydi, debitorlik shishadi.

Kimga nasiya berish kerak?

To'lov qobiliyati va tarixi ishonchli mijozga. Yangi yoki noma'lum mijozga avval oldindan to'lov yoki kichik limit bilan boshlash mantiqli. Ishonch vaqt bilan quriladi — keyin limitni oshirasiz.

Kredit siyosati sotuvni kamaytirmaydimi?

Ba'zan biroz, lekin u sifatli sotuvni saqlaydi. To'lamaydigan mijozga sotish — sotuv emas, yo'qotish. Aniq siyosat sizni yomon mijozdan himoya qiladi va real, to'lanadigan sotuvni qoldiradi.

Mijozga kredit siyosati: kimga, qancha va qancha muddatga nasiya berish?

Digital CFO · 14-oktabr, 2026 · 1 hafta oldin

Mijoz "hozir pulim yo'q, keyin to'layman" deydi. Sotsa ngiz — sotuv oshadi, lekin pul kelmasligi mumkin. Sotmasangiz — mijozni boy berasiz. Bu — har biznes duch keladigan dilemma, va uni his bilan emas, aniq mijozga kredit siyosati bilan hal qilish kerak.

Nasiya — ikki qirrali pichoq

Nasiyaga (keyin to'lash sharti bilan) sotish:

Ijobiy: sotuvni oshiradi, mijozni jalb qiladi, raqobatda ustunlik beradi.
Salbiy: pulni debitorlikda bog'laydi, to'lanmaslik riski, aylanma kapital talab qiladi.

Nasiyaga sotilgan tovar — hali sotilmagan. Pul kelmaguncha, u faqat va'da. Kredit siyosati shu va'dani qancha va kimga berishni boshqaradi.

Kredit siyosatining uch savoli

Aniq siyosat uch savolga javob beradi:

Savol	Nimani belgilaydi
Kimga?	Qaysi mijozga nasiya beriladi
Qancha?	Kredit limiti (maksimal qarz)
Qancha muddatga?	To'lov muddati (masalan, 30 kun)

Kimga: mijozni baholash

Har mijozga bir xil nasiya berish xato. Mijozni baholang:

Ishonchli, uzoq mijoz: yuqori limit, uzunroq muddat.
Yangi mijoz: oldindan to'lov yoki kichik limit bilan boshlang.
Kechiktirgan tarixi bor: nasiya cheklang yoki to'xtating.

Ishonch vaqt bilan quriladi — mijoz o'z vaqtida to'lasa, limitni oshirasiz.

Qancha muddatga: to'lov shartlari

To'lov muddati pul oqimingizga to'g'ridan-to'g'ri ta'sir qiladi. Uzun muddat (masalan, 60 kun) mijozni xursand qiladi, lekin pulingizni uzoq bog'laydi. Qisqa muddat pulni tez qaytaradi. Muvozanat: raqobat talab qilgan muddat bilan o'z pul oqimingiz ko'tara oladigan muddat orasida.

Tez to'lovni rag'batlantirish

Mijozni tez to'lashga undash uchun chegirma taklif qilish mumkin — masalan, "10 kunda to'lasangiz 2% chegirma". Bu naqd konversiya siklini qisqartiradi. Lekin chegirma narxini hisoblang — u ba'zan qimmatga tushadi. Muhimi — DSOni kuzatib, kechikkan mijozni darhol ishlash.

Siyosatni yozma qilish

Kredit siyosati og'zaki bo'lsa, u izchil qo'llanmaydi — bir mijozga bir xil, boshqasiga boshqacha. Uni yozma qiling: limitlar, muddatlar, baholash mezoni. Bu adolatli va izchil bo'lishni ta'minlaydi va xodimlar ham unga amal qiladi. Yozma siyosat — nazoratning asosi.

Kechikkan to'lovlarni boshqarish

Aniq siyosat bo'lsa ham, ba'zi mijoz kechiktiradi. Buni boshqarish tizimi kerak:

Erta eslatma. To'lov muddati yaqinlashganda muloyim eslatma yuboring.
Tez harakat. Muddat o'tsa, darhol bog'laning — kechiktirilgan qarz yig'ish qiyinlashadi.
Bosqichma-bosqich. Avval eslatma, keyin qat'iyroq, oxirida yangi nasiyani to'xtatish.
Yozib boring. Kim, qancha, qancha kun kechikkanini kuzating.

Kechikkan to'lov qancha uzoq qolsa, uni yig'ish shuncha qiyin. Tez va izchil harakat mijozga "bu biznes to'lovni jiddiy kuzatadi" degan signal beradi.

Kredit siyosati va sotuv jamoasi

Sotuv jamoasi ko'proq sotishni istaydi va ba'zan nasiyani osongina va'da qiladi. Bu tushunarli, lekin xavfli — sotuv bo'ldi, lekin pul kelmasa, u sotuv emas. Shuning uchun kredit siyosati sotuv jamoasi uchun ham aniq bo'lishi kerak: ular kimga, qancha nasiya va'da qila oladi. Sotuvni rag'batlantirish yaxshi, lekin u to'lanadigan sotuv bo'lishi kerak. Kredit siyosati sotuv ishtahasini pul haqiqati bilan muvozanatlaydi.

Xulosa

Mijozga kredit siyosati — kimga, qancha va qancha muddatga nasiya berishni belgilaydigan qoidalar to'plami. U nasiyaning sotuvni oshirish afzalligini pul oqimi va risk bilan muvozanatlaydi. Aniq siyosatsiz nasiya nazoratdan chiqadi.

Amaliy maslahat: mijozlaringizni uch guruhga bo'ling (ishonchli, yangi, riskli) va har guruh uchun aniq nasiya shartlarini belgilang. Yangi mijozni oldindan to'lov yoki kichik limit bilan boshlang, ishonch qurilganda oshiring. Va DSOni muntazam kuzatib boring — u siyosatingiz ishlayotganini yoki debitorlik shishayotganini ko'rsatadi.